Sektörün Durumu ve Vizyonu

GEMİ GERİ DÖNÜŞÜM ENDÜSTRİSİ

Gemi Söküm sektörü; ekonomik ömrünü tamamlamış olan gemilerin seferlerden çekilmesi ve yerlerine yeni tonajda gemilerin getirilmesi, daha güvenli ve çevreye duyarlı, daha fazla işletme verimi olan, denizcilik risklerini daha aza indiren tabii bir teknolojik süreç içinde yerini bulmaktadır.

1 - GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜ, GEMİ İNŞASI İŞLEMİNİN TERSİDİR.

Hurda geminin sökümü esnasında direkt olarak metal malzemeler değerlendirilir ya da haddehanelere gönderilir. Gemi Geri Dönüşümü ise, çöpü değerli mala çeviren ve kullanılan doğal kaynakları geri dönüştüren bir üretimdir. Gemi Geri Dönüşümü, çevreyi koruyan endüstri çeşitlerindendir. Doğal kaynakların etkin ve verimli kullanımı amacıyla hurda gemiler sökülür ve işlemlere tabi tutularak çeşitli ürünler elde edilir. Ekolojik dengenin korunmasında etkin bir rol üstlenen Gemi Geri Dönüşümü  “yeşil endüstrisi” diye de anılır. Demir cevherinin doğadan  çıkarılması, eritilmesi ve haddelenmesi ile karşılaştırıldığında gemi geri dönüşümü, enerji ve maliyetlerden  büyük tasarruf sağlamakta ve daha az çevre kirliliği yaratmaktadır.

Türkiye, 25.8 milyon ton / yıl ile 2007 yılında dünyanın 11.çelik üreticisi olmuştur.Bu üretimin yaklaşık %70’i ark ocaklı tesislerde, yani hurda demir-çelikten üretilmektedir. Ülkemiz aynı zamanda dünyanın en önemli hurda demir-çelik ithalatçısı ülkesi konumundadır.

Hurda çeliğin en önemli kaynaklarından biri de gemi söküm  faaliyetleridir. Gemi sökümü, gemilerden elde edilen hurdanın yeniden demir-çelik ürünlerine dönüştürülmesi  bir geri dönüşüm faaliyetidir.

Çeliğin hurda gemilerden üretilmesine alternatif üretim yöntemi, bunun demir cevherinden üretilmesidir. Önce yüksek fırınlarda pik demir elde edilecek, daha sonra bu pik demir konvertörlerde indirgenerek çeliğe dönüştürülecek. Yüksek fırınlarda pik demir elde edilmesinde üç hammadde kullanılmaktadır.

1-        Demir Cevheri

2-        Kok Kömürü

3-        Kireç Taşı

Her üç hammadde de yeryüzünde açılan ocaklardan elde edilmektedir. Demir cevheri ve kireç taşı ocak tabir edilen ocaklardan elde edilmekte, geniş yeryüzü alanlarının tahrip olmasına neden olmaktadır. Kok kömürü ise uygun özellikteki taşkömürünün dönüştürülmesi ile elde edilmektedir.Kok kömürü işlem sonunda kısmen karbondioksite kısmen de demir karbüre dönüşmektedir.Ancak bu demir karbür de çelik elde etme işlemi süresince yine karbondioksit olarak atmosfere salınacaktır.

Hurda demirden çelik elde edilmesi, gerek doğanın tahribine, gerek sera gazı salınımına yol açan bu işlemleri ortadan kaldırdığı için çevre dostu bir teknoloji olarak değerlendirilmelidir. Bir ton çeliğin geri dönüşümü ile 1100 kilogram demir cevheri. 630 kilogram kömür ve 55 kilogram kireçtaşı tasarruf edilmektedir. Ayrıca enerji tüketimi açısından bakıldığında, 1 ton hematit cevherinin pik demire dönüştürülmesi için 7400 MJ. 1 ton çelik hurdasının eritilmesi için ise 1350 MJ enerji tüketilmekte. Bu işlemler sonucunda yüksek fırında 2200 kg. CO2  atmosfere salınmakta, bir ton hurda çeliğin eritilmesi işleminde CO2 salınım miktarı ise 280 kg olmaktadır. Elektrik enerjisinin elde edilmesinde doğal enerji kaynaklarının kullanımı arttıkça bu miktar da düşecektir

2- 2002 YILINDAN İTİBAREN YATIRIMLAR SÜREGELMEKTEDİR

1 milyon ton kapasitemiz olmasına rağmen, fiili kapasitemiz 135 bin ton seviyelerine gerilemiştir. Türk Gemi Geri Dönüşüm Endüstrisi, buna rağmen gerekli yatırımları yaparak yaygın ve verimsiz yapısını derli toplu ve verimli yapıya dönüştürmeyi başarmıştır. Denizcilik Müsteşarlığının ve Çevre ve Orman Bakanlığının istemiş olduğu kriterler yerine getirilmiş, sosyal tesisler yenilenmiş, çevre düzenlemesi, yeşil alanlar yapılmış ve  Sahalar betonlanarak toprak ve deniz kirliliğinin önüne geçilmiştir.

3.DERNEĞİMİZ ATIK YÖNETİM MERKEZİ KURARAK, BÖLGEDE YAPILAN ÇALIŞMALARI KONTROL VE DENETİM ALTINA ALMIŞTIR

Gemilerde çıkabilecek atıkların Çevre ve Orman Bakanlığı yetkilileri ile önce envanterinin çıkarılması, daha sonra onların güvenli bir şekilde ambalajlanarak Valilikten izinli geçici depolarda toplanarak yine Çevre ve Orman Bakanlığının lisans vermiş olduğu bertaraf ve geri dönüşüm tesislerine gönderilmektedir. Bunun için yangın başta olmak üzere Asbest, İş güvenliği, ilk yardım,yangın eğitimleri periyodik olarak verilmekte, çalışanlarımızın her 6 ayda bir doktor kontrolünden geçmekte ve akciğer grafikleri çekilmekte, tetanos aşıları derneğimiz bünyesinde bulunan acil tıp teknisyeni  tarafından yapılmaktadır. Ayrıca, hava ve genel çevre kirliliğinin temelde kontrol altına alınması sağlanmıştır. Gemilerde radyasyon ve gaz ölçümleri de yapan Atık Yönetim merkezimiz, Asbestle çalışmada kullanılan ekipmanların ithal edilmesi ve Almanya Çalışma Bakanlığında otoriter uzmanlardan alınan eğitim sonucunda, Çevre ve Orman Bakanlığımız derneğimize  Asbest konusunda çalışma izni vermiştir. Asbestle ilgili asbest ölçüm cihazı ve mikroskop alınarak laboratuar kurulmuştur. Derneğimiz Batman Tüpraş tesislerinde, İstanbul ve İzmir’deki sanayi tesislerinde ve Tunçbilek Elektrik santral tesislerinde asbest sökümü gerçekleştirmiş, bunun dışında M.K.E.tesislerine gelen gemilerin de asbest söküm çalışmalarını yapmaktadır.  Derneğimiz bütün bu çalışmalarını aylık periyotlarda  İzmir İl Çevre ve Orman müdürlüğüne ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığına, üç aylık periyodlarda Çevre ve Orman Bakanlığına rapor etmektedir.

4- GEMİ SÖKÜM SEKTÖRÜ YALNIZ TÜRKİYE DE DEĞİL, DÜNYA'NIN VE AVRUPA'NIN PEK ÇOK ÜLKESİNDE MEVCUTTUR

Gemi Geri Dönüşümünün yapıldığı ülkeler, Amerika , Norveç - Danimarka - Hollanda - Belçika -  Polonya - Portekiz - İspanya - Türkiye - Ukrayna - Rusya - Çin - Hindistan - Pakistan - Brezilya – Meksika - Fransa gibi  deniz kıyısı olan ülkelerde muhtelif tonajlarda gemi sökülmektedir. Dünya'da yıllık ortalama 25 Milyon DWT ton gemi sökülmektedir.  50 ila 100 dolar işçilik maliyetlerinin olduğu, ayrıca çevresel hiçbir önlemin alınmadığı  Çin, Hindistan ve Bangladeş gibi ülkelerle rekabet etmekteyiz. Bu yüzden tonuna 350 dolar verebileceğimiz gemiler 500- 600 dolarlara bu ülkelere satılmaktadır.

5- DERNEĞİMİZ IMO-BASEL VE ILO NUN SEKTÖRLE İLGİLİ YAPTIKLARI ÇALIŞTAYLARA VE KONFERANSLARA KATILMAKTADIR

Derneğimiz Dış İlişkiden sorumlu bir ekip kurarak yurt dışındaki IMO-ILO ve Basel gibi Uluslararası kuruluşların bütün toplantılarına katılarak etkin rol almıştır. Dünya Gemi Geri Dönüşüm  Birliğinin kurulmasına öncülük etmiştir. Gemi Geri dönüşüm sektöründe yapılan uygulamalarımız, IMO MEPC toplantılarında örnek gösterilmiş olup, IMO tarafından 2009 da çıkarılacak Drafta  önemli katkılar yapmıştır. ILO derneğimizin katkıları ile yapılan çalışma sonuçlarını kitap halinde yayınlamıştır. Ayrıca Alman Loydu  ile ortak çalışmalar yürütülmektedir.

6 - SEKTÖRÜN DEMİR ÇELİK FB.LARININ BULUNDUĞU BÖLGEDE OLMASI HER İKİ SEKTÖR İÇİN AVANTAJDIR

Aliağa Gemi Geri Dönüşüm Tesisleri Demir Çelik FB.larına 8 km. uzaklıkta olup 21 işletme faaliyet göstermektedir. Gemi geri dönüşüm sonucunda üretilen hurda, bakır değeri ve karbon değerlerinin düşük olmasından dolayı, Metalürji fabrikaları tarafından ithal hurdalarla paçal olarak kullanılmaktadır.  Çıkan malzeme ve makinaların zaman zaman ihracatları da söz konusudur. Gemi geri dönüşümü ürünlerinin kullanılması ve pazarlanması devamlı olarak gelişmektedir. Ana makineler, yardımcı makineler, seperatör  ekipmanları gibi gemi üzerinde bulunan birçok makine, gemi tamir tersanelerine aksesuar ve yedek parça olarak  verilmiştir. Gemi tamir ve inşası, yat sanayi ve haddeleme tesislerine  ahşap, metal, ve buna benzer malzeme temini ile sanayilerin hız kazanması sağlanmıştır. Bölgemizde ve ülkemizde bulunan soğuk hava tesisleri, zeytin işleme tesisleri, süt endüstrisi gibi  fabrikalar kuruluş aşamasında önemli  malzemelerini bölgeden temin etmişlerdir..

7- GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMCÜLÜĞÜ İSTİHDAM YARATIR, SOSYAL VE EKONOMİK GELİŞMEYİ HIZLANDIRIR.

Gemi geri dönüşümcülüğü emek yoğun bir sanayidir. Bu sanayinin gelişmesi talebi arttırır, gemi tamiri, inşası, hadde işleri ve metal sanayini hızlandırır, köy ve şehirlerde ekonomiyi harekete geçirir ve iş fırsatlarını arttırır. Hareketli devrelerde gemi geri dönüşümü ve ilişkili sanayilerde istihdam edilen insan sayısı yan sanayisi ile birlikte binlerle ifade edilebilir. Gemi geri dönüşümü, ekonominin gelişmesinde ve sosyal dengelerin kurulmasında aktif bir rol oynayabilir.

8- GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMCÜLÜĞÜNÜN GELİŞTİRİLMESİ DENİZ ÇEVRESİNİN KORUNMASI İÇİN  GEREKLİDİR.

Dünyadaki gemilerin toplam ticari yük kapasitesi 700 milyon grostondur, ve bunun 30 milyon tonu veya 6 milyon LDT’nu  işlev dışı kalmaları nedeniyle hurdaya ayrılmaktadır. Eğer bu müthiş “çelik atık” zamanında yok edilmezse, meydana getireceği deniz, nehir, göl kirliliği çok ciddi ve trajik sonuçlar doğuracaktır. Gemi geri dönüşümü, sulara ve denize kirliliğin atılmasını önleyecek en optimal yoldur. Derneğimiz bünyesinde deniz temizliğinde kullanılmak  üzere tekne kiralanmış ve bariyer ve deniz süpürgesi ile donatılmıştır. Bölgemize her yıl olduğu gibi bu yıl da 300 yetişkin ağaç dikilmiştir.

9 - GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMCÜLÜĞÜNÜN GELİŞTİRİLMESİ TÜRKİYE’NİN DOĞAL YAPISINA UYGUNDUR.

1970 li yıllardan  bu yana, Türkiye’de çelik arzı çok artmış, her yıl milyonlarca ton   cevher ve hurda ithal edilmiştir. Türkiye’deki kaynakların kısıtlılığı  nedeniyle. sürdürülebilir kalkınmanın devamlılığı  için ülkemizdeki geri dönüştürülecek kaynakların değerlendirilmesi çok önemlidir. Dolayısıyla yenilenebilir kaynaklardan azami istifade ve yenilenemeyecek kaynaklardan tasarruf, gelişmeyi sürdürmek için uzun vadeli strateji olmalıdır.

Uzun bir sahil şeridi, derin olmayan kıyı kesimleri, uygun iklim ve su koşulları; bütün bunlar gemi sökümcülüğü için tabii avantajlar sağlar. Ülkemiz yeterli işgücüne sahip gelişmekte olan bir ülkedir ve gemi geri dönüşümcülüğünün  gelişmesi için uygundur. Küresel ısınma konusunda hassasiyet gösteren bakanlığımızın yeniden kazanım sektörlerine bilgi desteği, bürokratik kolaylık göstermesi ve teşvik   konusuna önem vermelidir diye düşünüyoruz. Gemi geri Dönüşüm tesislerinin olmaması durumunda farklı yerlerde kaçak sökümlerin olacağı da göz ardı edilmemelidir.

10 - AVRUPA’DA RAKİPSİZ  VE DENEYİMLİ SEKTÖR OLARAK UZUN VADELİ ÇALIŞMA ALANI YARATABİLİRİZ.

Uluslar arası kuruluşlar ve devletler, çevre koruması kriterlerini karşılayamayan yaşlı gemilerin zamanında sökülmelerini ve sökümleri sırasında meydana gelecek kirliliğin etkin şekilde kontrol edilmesini ve önlenmesini şart koşmaktadır.

İşletmelerimiz Denizcilik Müsteşarlığının vermiş olduğu Yetki Belgesi ve Çevre Ve Orman Bakanlığının çalışma izinlerine sahiptir.ISO 14001 ve OHSAS 18001 kalite standartları, “yeşil gemi geri dönüşümcülüğü” için bir çok işletmede gelişme stratejisine uygun olarak uygulanmakta ve bu işletmelerin bazıları da sertifikalarını almış bulunmaktadır. Dünyadaki çevre koruması ve ülkemizin gelişmesi için Bakanlıklarımızın gemi geri dönüşümcülüğüne  özel yasalarla   katkı koymaları kaçınılmazdır. Sonuç olarak doğal kaynakların bir gün tükeneceği düşünülürse, geri dönüşümün desteklenmesi her toplum kesiminin görevi olmalıdır.

11- SORUNLARIMIZ:

a) 21 firmanın faaliyet gösterdiği sektörümüzde, gemi teminindeki zorluklarından ve artan maliyetlerden dolayı   bir kısım firmaya gemi inşa ve tamir bakım konusunda izin verilmesi bölgenin daha verimli şekilde kullanılmasını sağlayacaktır.(Ege Bölgesinde böyle bir yer olmadığı için, gemiler en yakın yer olan Pire’yi tercih etmektedir).

b) Alt yapı ile ilgili su sorunumuzun İZSU tarafından çözülmesi.